Europejskie opowieści tworzone z pomocą Japonii
Podział według kraju produkcji bywa w tym przypadku mylący. Wśród starych seriali animowanych szczególną grupę tworzą projekty rozwijane wspólnie przez europejskich producentów i japońskie studia. Dzięki temu książki ze Szwajcarii, Szwecji, Niemiec czy Francji otrzymywały oprawę charakterystyczną dla ówczesnej japońskiej telewizji.
1. Pszczółka Maja – 1975
Historia ciekawskiej pszczółki powstała na podstawie książek niemieckiego pisarza Waldemara Bonselsa. Pierwsza japońska seria liczyła 52 odcinki, a Mai towarzyszyli między innymi Gucio i konik polny Filip.
2. Heidi – 1974
Adaptacja powieści Johanny Spyri przedstawiała dziewczynkę, która zamieszkała z dziadkiem w Alpach. Serial wyreżyserował Isao Takahata, a przy jego realizacji pracował również Hayao Miyazaki.
3. Vicky the Viking – 1974
Japońsko-austriacko-zachodnioniemiecka produkcja opowiadała o synu wodza wikingów. Vicky nie imponował siłą, lecz pomysłowością, dzięki której wielokrotnie wyprowadzał dorosłych wojowników z kłopotów.
4. Calimero – 1974
Czarne kurczątko w skorupce na głowie pojawiło się początkowo we włoskich reklamach. W 1974 roku rozpoczęła się produkowana przez Toei Animation japońska seria, w której Calimero próbował radzić sobie z niesprawiedliwością i własnym pechem.
5. Barbapapa – 1974
Telewizyjna adaptacja francuskich książek przedstawiała rodzinę kolorowych stworzeń potrafiących dowolnie zmieniać kształt. Ta niezwykła zdolność pozwalała im dopasowywać się do sytuacji, pomagać innym i rozwiązywać codzienne problemy.
6. Pat i Mat – 1976
Bohaterowie znani później jako Pat i Mat zadebiutowali w czechosłowackim filmie krótkometrażowym „Kuťáci” z 1976 roku. Pierwsze odcinki telewizyjne pojawiły się w 1979 roku. Duet majsterkowiczów zwykle komplikował nawet najprostsze naprawy, ale nie rezygnował przed osiągnięciem celu.
7. Był sobie człowiek – 1978
Francuski serial stworzony przez Alberta Barillé opowiadał historię ludzkości od początków cywilizacji po czasy współczesne. Wiedzę historyczną łączył z przygodą, humorem i powracającymi postaciami reprezentującymi kolejne pokolenia.
8. Paddington – 1976
Brytyjski serial o niedźwiadku z Peru wyróżniał się nietypową oprawą. Trójwymiarową lalkę Paddingtona i część rekwizytów umieszczano wśród płaskich, papierowych elementów scenografii oraz dwuwymiarowych postaci.
Literatura w japońskim wydaniu
Adaptacje książek były jednym z najważniejszych nurtów japońskich animacji z dawnych lat. Twórcy nie ograniczali się do prostego streszczania znanych historii. Rozbudowywali relacje między bohaterami, codzienne wydarzenia i tło obyczajowe, dzięki czemu wiele serii liczyło po kilkadziesiąt odcinków.
9. Candy Candy – 1976
Candy dorastała w domu dziecka, a później próbowała odnaleźć swoje miejsce w świecie pełnym klasowych podziałów, rodzinnych konfliktów i uczuciowych rozczarowań. Serial łączył melodramat z historią dojrzewania.
10. Ania z Zielonego Wzgórza – 1979
Pięćdziesięcioodcinkowa adaptacja powieści Lucy Maud Montgomery została wyreżyserowana przez Isao Takahatę. Opowiadała o Ani Shirley, która przez pomyłkę trafiła pod opiekę Maryli i Mateusza Cuthbertów.
11. 3000 mil w poszukiwaniu matki – 1976
Serial, inspirowany fragmentem książki „Serce” Edmonda De Amicisa, przedstawiał podróż małego Marco z Genui do Argentyny. Chłopiec wyruszał samotnie na poszukiwanie matki, która przestała przesyłać rodzinie wiadomości.
12. Future Boy Conan – 1978
Pierwszy serial telewizyjny wyreżyserowany przez Hayao Miyazakiego rozgrywał się po globalnej katastrofie. Conan, wychowany na odizolowanej wyspie, opuszczał bezpieczne miejsce, aby ratować Lanę i stawić czoła władzom Industrii.
13. A Dog of Flanders – 1975
Adaptacja powieści Marie Louise de la Ramée, publikującej jako Ouida, opowiadała o ubogim chłopcu Nello i jego psie Patrasche. Spokojna historia flamandzkiej wsi stopniowo zmieniała się w dramat o biedzie, niespełnionym talencie i społecznej obojętności.
14. Rascal the Raccoon – 1977
Bohater przygarniał osieroconego szopa i próbował wychować go jak domowe zwierzę. Z czasem przekonywał się jednak, że dzikiej natury Rascala nie da się całkowicie podporządkować życiu wśród ludzi.
15. Pinocchio: The Series – 1972
Japońska adaptacja historii Carla Collodiego składała się z 52 odcinków. Była mroczniejsza niż wiele zachodnich wersji: drewniany chłopiec trafiał w niebezpieczne miejsca i boleśnie odczuwał konsekwencje własnej naiwności.
16. The Adventures of the Little Prince – 1978
Serial swobodnie rozwijał motywy z książki Antoine’a de Saint-Exupéry’ego. Mały Książę odwiedzał kolejne miejsca na Ziemi, spotykał dzieci i dorosłych oraz pomagał im mierzyć się z samotnością, konfliktami i niezrozumieniem.
Roboty, kosmos i walka o przyszłość
Japońska animacja lat 70. coraz śmielej sięgała po fantastykę naukową. Wielkie roboty, międzyplanetarne wojny i futurystyczne maszyny stawały się oprawą dla historii o odpowiedzialności, lojalności oraz skutkach konfliktów.
17. Yattaman – 1977
Produkcja studia Tatsunoko liczyła 108 odcinków. Gan i Ai, działający jako Yattaman-1 i Yattaman-2, walczyli z gangiem Doronbo dowodzonym przez Doronjo. Każda wyprawa przynosiła nowe maszyny, przebrania i coraz bardziej absurdalne wynalazki.
18. General Daimos – 1978
Serial przedstawiał konflikt Ziemian z przybyszami z planety Baam. W centrum wydarzeń znajdował się pilot wielkiego robota Kazuya Ryūzaki oraz jego uczucie do Eriki, córki baamskiego przywódcy. Romans komplikował prosty podział na dwie walczące strony.
19. Captain Future – 1978
Produkcja Toei Animation powstała na podstawie opowiadań Edmonda Hamiltona. Curtis Newton podróżował po kosmosie wraz z niezwykłą załogą, rozwiązując kryzysy na odległych planetach i przeciwstawiając się przestępcom wykorzystującym zaawansowaną technologię.
20. Battle of the Planets – 1978
Amerykańska wersja japońskiego „Science Ninja Team Gatchaman” została wyraźnie przerobiona na potrzeby zachodniej telewizji dziecięcej. Usunięto część brutalniejszych scen, zmieniono dialogi i dodano nowe fragmenty, w tym sekwencje z robotem 7-Zark-7.
Zagadki, muzyka i mówiące zwierzęta
W amerykańskiej telewizji dominowały krótkie przygody oparte na czytelnym schemacie. Grupa młodych bohaterów trafiała na zagadkę, pościg lub pozornie nadprzyrodzone zjawisko, a rozwiązaniu sprawy pomagał mówiący pojazd, zwierzę albo ekscentryczny superbohater.
21. The New Scooby-Doo Movies – 1972
Odcinki były dłuższe niż we wcześniejszych seriach o Scoobym. Detektywi spotykali w nich znanych aktorów, muzyków oraz bohaterów innych produkcji, między innymi Batmana i Robina.
22. Scooby-Doo and Scrappy-Doo – 1979
Do zespołu dołączył niewielki, ale wyjątkowo pewny siebie siostrzeniec Scooby’ego. Scrappy chętnie rzucał się do walki z potworami, podczas gdy jego wuj nadal wolał ucieczkę i przekąski.
23. Hong Kong Phooey – 1974
Penry Pooch był niepozornym pracownikiem komisariatu, który po wskoczeniu do szafki przemieniał się w zamaskowanego bohatera. Jego sukcesy częściej wynikały ze szczęścia i pomocy kota Spota niż z opanowania sztuk walki.
24. Captain Caveman and the Teen Angels – 1977
Prehistoryczny superbohater wydobyty z lodu pomagał trzem nastolatkom rozwiązywać zagadki. Dysponował ogromną siłą, maczugą pełną przydatnych przedmiotów i zdolnością latania.
25. Jabberjaw – 1976
Mówiący rekin był perkusistą zespołu The Neptunes. Akcja rozgrywała się w futurystycznym świecie podwodnych miast, gdzie koncertowe podróże regularnie zamieniały się w starcia z przestępcami.
26. Dynomutt, Dog Wonder – 1976
Dynomutt był mechanicznym psem i pomocnikiem superbohatera Blue Falcona. Miał wiele technicznych ulepszeń, lecz ich awarie często powodowały więcej zamieszania niż działania przeciwników.
27. Speed Buggy – 1973
Mówiący samochód wyścigowy podróżował z grupą młodych przyjaciół. Bohaterowie brali udział w zawodach, ale po drodze wplątywali się również w zagadki kryminalne i spotkania z niebezpiecznymi wynalazcami.
28. Josie and the Pussycats – 1970
Serial oparty na komiksach Archie przedstawiał żeński zespół muzyczny w charakterystycznych kocich kostiumach. Zagraniczne trasy koncertowe prowadziły bohaterki do tajnych laboratoriów, szpiegów i ekscentrycznych złoczyńców.
29. The Addams Family – 1973
Animowana wersja rodziny stworzonej przez Charlesa Addamsa zachowała jej upodobanie do makabry, dziwnych wynalazków i ponurych dekoracji. Groteskowi bohaterowie podróżowali po Stanach Zjednoczonych niezwykłym domem na kołach.
30. Help!… It’s the Hair Bear Bunch! – 1971
Hair Bear, Square Bear i Bubi Bear mieszkali w Wonderland Zoo. Regularnie wymykali się z wybiegu i przechytrzali zarządcę ogrodu, pana Peevly’ego, korzystając z ukrytych urządzeń oraz pomysłowych forteli.
Superbohaterowie, potwory i telewizyjne rodziny
Popularność komiksów sprawiła, że w ramówkach pojawiały się kolejne animowane wersje znanych postaci. Obok nich rozwijano historie o potworach, sportowcach i dzieciach bohaterów wcześniejszych telewizyjnych przebojów.
31. Super Friends – 1973
W serialu spotkali się między innymi Superman, Batman, Wonder Woman i Aquaman. Bohaterowie działali wspólnie, reagując na katastrofy, przestępstwa i zagrożenia obejmujące całą planetę.
32. The New Adventures of Batman – 1977
Produkcja studia Filmation przedstawiała przygody Batmana, Robina i Batgirl. Do zespołu dołączał Bat-Mite – obdarzony niezwykłymi mocami wielbiciel Batmana, którego pomoc często prowadziła do kolejnych problemów.
33. The New Fantastic Four – 1978
W tej wersji drużynę tworzyli Reed Richards, Niewidzialna Kobieta, Stwór oraz robot H.E.R.B.I.E. Ludzka Pochodnia nie występowała, dlatego mechaniczny pomocnik przejął jej miejsce w zespole.
34. Spider-Woman – 1979
Jessica Drew otrzymała własny, 16-odcinkowy serial. Bohaterka mierzyła się z przestępcami, potworami i zagrożeniami z kosmosu, wykorzystując nadludzką siłę, pajęczy zmysł oraz zdolność szybowania.
35. Godzilla – 1978
Amerykański serial przedstawiał Godzillę jako sprzymierzeńca załogi statku badawczego „Calico”. Potwór był wzywany w sytuacjach zagrożenia, a towarzyszył mu mniejszy i znacznie bardziej komediowy Godzooky.
36. Tarzan, Lord of the Jungle – 1976
Serial studia Filmation czerpał z książek Edgara Rice’a Burroughsa. Tarzan bronił mieszkańców dżungli, odkrywał zapomniane miasta i przeciwstawiał się ludziom wykorzystującym zwierzęta oraz lokalne społeczności.
37. Harlem Globetrotters – 1970
Animowani koszykarze podróżowali po świecie, rozgrywali mecze i pomagali napotkanym osobom. Sportowe pojedynki łączono z komedią, muzyką oraz przygodami opartymi na niezwykłych umiejętnościach zawodników.
38. The Pebbles and Bamm-Bamm Show – 1971
Dzieci Freda i Wilmy Flintstone’ów oraz Barneya i Betty Rubble’ów pokazano jako nastolatków. Pebbles i Bamm-Bamm chodzili do szkoły, grali w zespole muzycznym i mierzyli się z problemami życia w prehistorycznym Bedrock.
39. The Funky Phantom – 1971
Troje nastolatków rozwiązywało zagadki razem z duchem Jonathana Muddlemore’a, który pochodził z czasów wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych. Konstrukcja odcinków wyraźnie przypominała przygody Scooby’ego-Doo.
40. The Amazing Chan and the Chan Clan – 1972
Detektyw Charlie Chan prowadził śledztwa wspólnie z dziesięciorgiem dzieci. Rodzeństwo tworzyło także zespół muzyczny i korzystało z pojazdu, który można było przekształcać zależnie od sytuacji.
Choć część odbiorców pamięta te produkcje obok bajek emitowanych w Wieczorynce, nie oznacza to, że wszystkie należały do tego pasma albo w ogóle pojawiły się w polskiej telewizji. Data zagranicznego debiutu również nie musi odpowiadać momentowi, w którym dany tytuł poznała polska publiczność. Powtórki, późniejsze emisje i wydania kasetowe sprawiły, że serial z początku lat 70. mógł stać się wspomnieniem dzieciństwa osoby dorastającej dopiero dwie dekady później.
