Zamiast stawiać sztywne pieczątki za lub przeciw, warto uporządkować fakty. Co wiemy o współspaniu, jak odróżnić mit od rzeczywistego zagrożenia i dlaczego tak mocno podkreśla się granicę pierwszego roku życia?
Co dokładnie nazywamy współspaniem
W codziennym języku słowo współspanie bywa używane bardzo szeroko. Dobrze jest więc rozdzielić dwie sytuacje:
-
dziecko śpi w tym samym pokoju co rodzice, ale na swojej powierzchni: w łóżeczku, koszu, dostawce połączonej z łóżkiem dorosłych
-
dziecko śpi w jednym łóżku z rodzicem lub rodzicami
Z punktu widzenia bezpieczeństwa to zasadnicza różnica. Specjaliści od snu niemowląt zalecają, aby przez pierwszy rok życia maluch spał blisko, w sypialni rodziców, jednak na własnym, przygotowanym dla niego posłaniu. Taki układ sprzyja karmieniu i reagowaniu na potrzeby dziecka, a jednocześnie minimalizuje ryzyko związane z przygnieceniem czy zasłonięciem dróg oddechowych.
Spanie w jednym łóżku z maleńkim niemowlęciem wciąż wiąże się z podwyższonym ryzykiem i nie jest wskazywane jako bezpieczny standard.
Dlaczego bliskość w nocy ma znaczenie
Mimo ostrożnego podejścia do wspólnego łóżka w pierwszych miesiącach życia nie można ignorować korzyści wynikających z samej bliskości w nocy. Gdy dziecko śpi tuż obok łóżka mamy lub taty:
-
łatwiej jest karmić piersią na leżąco, bez ciągłego wstawania
-
rodzic szybciej wychwytuje sygnały, że dziecko się wierci, marudzi, jest głodne
-
maluch często szybciej się uspokaja dzięki bliskości zapachu, głosu i oddechu dorosłego
Nic dziwnego, że rekomenduje się, aby łóżeczko lub dostawka stały w sypialni rodziców co najmniej przez pierwszych dwanaście miesięcy. To kompromis między potrzebą bliskości a troską o bezpieczeństwo.
Pierwszy rok życia: dlaczego jest tak ważny
Największe ryzyko poważnych zdarzeń podczas snu dotyczy właśnie wieku niemowlęcego. Z tego powodu organizacje zajmujące się zdrowiem dzieci bardzo wyraźnie podkreślają kilka zasad obowiązujących szczególnie w tym okresie:
-
dziecko powinno spać na plecach
-
na twardym, płaskim materacu
-
bez poduszek, grubych kołder, ochraniaczy, wałków i maskotek wokół głowy
-
w tym samym pokoju co rodzice, ale na swoim posłaniu
Wspólne łóżko z tak małym dzieckiem, nawet jeśli rodzicom wydaje się wygodne, pozostaje po prostu bardziej ryzykowne. Dlatego jeśli ktoś planuje współspanie w węższym znaczeniu – czyli spanie w jednym łóżku – bezpieczniej rozważać takie rozwiązanie dopiero po ukończeniu przez dziecko pierwszego roku życia. Wtedy maluch zwykle lepiej kontroluje ułożenie własnego ciała i potrafi samodzielnie zmienić pozycję.
Wspólne łóżko po pierwszym roku: o czym pamiętać
Przekroczenie granicy pierwszych urodzin nie oznacza, że znikają wszystkie zagrożenia. Oznacza jednak, że ryzyko jest mniejsze, szczególnie jeśli zadbamy o kilka warunków.
Współspanie po pierwszym roku życia jest bezpieczniejsze, gdy:
-
w łóżku z dzieckiem nie śpi nikt pod wpływem alkoholu, narkotyków, silnych leków nasennych
-
osoba dorosła nie jest tak skrajnie wyczerpana, że śpi bardzo głęboko i trudno ją dobudzić
-
materac jest stabilny i raczej twardy, a między nim a ścianą czy ramą łóżka nie ma szczelin
-
w zasięgu głowy dziecka nie ma dużych, miękkich poduszek ani ciężkich kołder
-
dziecko śpi obok mamy lub jednego opiekuna, a nie między dwiema dorosłymi osobami
-
w łóżku nie śpi osoba paląca papierosy, nawet jeśli robi to tylko poza domem
Wiele rodzin wybiera rozwiązania pośrednie. Popularność zyskują łóżeczka dostawne montowane przy łóżku rodziców. Dają one możliwość przytulenia i nakarmienia dziecka niemal bez wstawania, ale maluch nadal leży na swoim, odrębnym materacu.
Najczęstsze obawy i rodzinne mity
Wokół współspania krąży wiele stwierdzeń, które bardziej straszą, niż pomagają.
Często można usłyszeć, że jeśli rodzic raz weźmie dziecko do łóżka, już nigdy go stamtąd nie odprowadzi. Rzeczywistość bywa inna. U jednych dzieci przejście do własnego łóżka przychodzi dość łatwo, u innych wymaga cierpliwego, stopniowego oswajania. Dużą rolę odgrywa tu temperament malucha, sposób wprowadzania zmian i to, na jakim etapie rozwojowym się znajdują.
Bywa także, że współspanie określane jest jako lenistwo dorosłych. Tymczasem dla wielu rodziców to raczej sposób na przetrwanie trudnych nocy przy częstym karmieniu, bolesnym ząbkowaniu czy chorobie. Warto jednak, aby za tą strategią stała świadomość zasad bezpieczeństwa, a nie wyłącznie bezsilność.
Z drugiej strony nacisk na to, że dobra matka nigdy nie pozwala dziecku wejść do łóżka, bywa równie krzywdzący. Różne rodziny mają różne potrzeby i możliwości. Najważniejsze, by wybierać rozwiązania, które da się odpowiedzialnie utrzymać na dłuższą metę.
Starsze dzieci w łóżku rodziców – etap czy problem?
Gdy dziecko ma już kilka lat, pytanie o bezpieczeństwo ustępuje miejsca innemu: czy wszyscy domownicy są wypoczęci i czy obecna sytuacja odpowiada rodzicom.
Niektóre rodziny trzymają się zasady, że każdy ma swoje łóżko i przestrzeń do spania. Inne pozwalają przedszkolakowi czy uczniowi przyjść w nocy po koszmarze, po zmianie miejsca zamieszkania czy narodzinach rodzeństwa. Pomaga jasne ustalenie reguł: gdzie zasypiamy, kto kiedy może do kogo przyjść, jak długo taki etap ma trwać.
U wielu dzieci potrzeba spania z rodzicami z czasem naturalnie słabnie. W pewnym momencie ważniejsze okazuje się własne łóżko, biurko i poczucie bycia już dużym.
Mniej poczucia winy, więcej świadomych wyborów
Współspanie zawsze będzie budzić emocje, bo dotyka wrażliwego obszaru: troski o dziecko i wyobrażeń o tym, jak wygląda dobra rodzina. Warto odsunąć na bok skrajne hasła i przyjrzeć się faktom.
Najbezpieczniej jest, gdy w pierwszym roku życia dziecko śpi bardzo blisko, ale jednak na swoim posłaniu. Wspólne łóżko sensownie rozważać dopiero później, pilnując warunków, które ograniczają ryzyko.
Każda rodzina ma prawo szukać własnej równowagi między potrzebą bliskości a potrzebą snu. Ważne, by za tą równowagą stała wiedza, a nie lęk przed oceną innych.
