Temperatura ciała nie jest jedną stałą liczbą
Wyniki uzyskane na czole, w uchu, pod pachą i w jamie ustnej nie muszą być identyczne. Poszczególne okolice ciała różnią się ukrwieniem, odległością od jego wnętrza oraz podatnością na wychłodzenie lub nagrzanie. Znaczenie ma więc nie tylko jakość urządzenia, lecz także miejsce wybrane do badania. Temperatura naturalnie zmienia się również w ciągu doby. Zwykle jest niższa rano, a wyższa po południu lub wieczorem. Na chwilowy wynik mogą wpływać wysiłek fizyczny, gorąca kąpiel, posiłek, stres, sen i temperatura pomieszczenia. Pomiar wykonany rano pod pachą trudno więc bezpośrednio porównywać z wieczornym odczytem z ucha.
Najbardziej czytelny obraz daje korzystanie z jednego urządzenia, w tym samym miejscu i w podobnych warunkach. Dzięki temu łatwiej zauważyć kierunek zmian, zamiast zastanawiać się, który z kilku różnych wyników jest najbardziej miarodajny.
Termometr bezdotykowy mocno reaguje na otoczenie
Urządzenie bezdotykowe rejestruje promieniowanie podczerwone emitowane przez powierzchnię czoła. Następnie przelicza zebrane dane i pokazuje wartość na ekranie. Pomiar trwa krótko i nie wymaga dotykania skóry, ale niewłaściwa technika może szybko wpłynąć na wynik.
Termometr należy ustawić w pozycji i odległości wskazanej przez producenta. Zwykle czujnik powinien być skierowany prostopadle do odsłoniętego czoła. Jeżeli podczas jednego pomiaru znajduje się bardzo blisko skóry, a przy następnym znacznie dalej, odczyty mogą się różnić. Czoło powinno być suche i niezasłonięte włosami, czapką ani opaską. Na wynik mogą wpływać pot, przeciąg, nawiew klimatyzacji, bezpośrednie słońce i bliskość źródła ciepła. Pomiar wykonany zaraz po wejściu z mrozu albo po dłuższym przebywaniu na słońcu może odbiegać od wartości uzyskanej po odpoczynku w pomieszczeniu.
Do warunków musi dostosować się także samo urządzenie. Termometr przyniesiony z zimnego samochodu lub nagrzanej torby powinien pozostać w pokoju przez czas określony w instrukcji. Dopiero później należy rozpocząć pomiary.
W uchu znaczenie ma ułożenie końcówki
Termometr douszny również wykorzystuje podczerwień, ale wykonuje pomiar w przewodzie słuchowym. Działa szybko, jednak wymaga właściwego ustawienia. Jeżeli końcówka znajdzie się pod nieodpowiednim kątem lub zostanie umieszczona zbyt płytko, urządzenie może zarejestrować temperaturę innego fragmentu przewodu i podać mylący wynik. U niemowląt i bardzo małych dzieci poprawne użycie takiego termometru bywa trudniejsze ze względu na niewielki przewód słuchowy. Przed zakupem oraz pierwszym pomiarem trzeba sprawdzić, dla jakiego wieku przeznaczono dany model i jak producent zaleca ułożyć małżowinę uszną.
Czujnik powinien być czysty, a jednorazowa osłonka – jeżeli wymaga jej urządzenie – prawidłowo założona. Podczas obserwowania przebiegu infekcji najlepiej wykonywać kolejne pomiary w tym samym uchu. Zmiana strony i sposobu umieszczenia końcówki utrudnia ocenę, czy temperatura rzeczywiście rośnie.
Pomiar kontaktowy też można wykonać źle
Klasyczny termometr cyfrowy nie jest odporny na błędy. Przy pomiarze pod pachą końcówka powinna dotykać bezpośrednio suchej skóry, a ramię musi pozostać mocno przyciśnięte do tułowia do zakończenia badania. Czujnik położony na ubraniu, wilgotna skóra albo luźno opuszczona ręka mogą zaniżyć wynik.
Pomiar w jamie ustnej wymaga umieszczenia końcówki pod językiem i zamknięcia ust. Przed badaniem należy odczekać po jedzeniu, paleniu oraz wypiciu gorącego lub zimnego napoju. Po intensywnym wysiłku albo gorącej kąpieli przerwa powinna być dłuższa.
U małych dzieci pomiar doustny może być niewiarygodny, jeżeli nie potrafią one spokojnie trzymać urządzenia we właściwym miejscu. Metodę trzeba dopasować do wieku, możliwości współpracy i zaleceń zawartych w instrukcji termometru.
Dodawanie pół stopnia nie daje pewnego wyniku
W wielu domach nadal stosuje się zasadę, według której do temperatury zmierzonej pod pachą należy dodać 0,5°C. Nie jest to jednak uniwersalny sposób przeliczania pomiarów.
Różnice pomiędzy wynikiem pachowym, doustnym, czołowym i dousznym nie są u każdego człowieka identyczne. Zależą od wieku, urządzenia, techniki i warunków badania. Nie należy więc automatycznie dodawać lub odejmować określonej wartości, aby „wyrównać” wyniki uzyskane różnymi metodami.
Lepszym rozwiązaniem jest zapisanie liczby razem z miejscem pomiaru. Informacja „38°C pod pachą” przekazuje więcej niż samo „38°C”. Podczas rozmowy z lekarzem można również podać rodzaj termometru i godzinę wykonania badania.
Jeden sprawdzony termometr ułatwia obserwację
Wykonywanie kilku pomiarów różnymi urządzeniami jeden po drugim często zwiększa niepewność. Każdy termometr może działać inaczej, dlatego rozsądniej wybrać model odpowiedni dla domowników, przeczytać instrukcję i konsekwentnie stosować tę samą metodę. Przed badaniem trzeba sprawdzić baterię, czystość czujnika i ustawiony tryb. Część termometrów bezdotykowych umożliwia pomiar temperatury ciała oraz przedmiotów, wody lub jedzenia. Wybranie funkcji przeznaczonej do powierzchni może dać błędny odczyt podczas badania człowieka.
Termometr można zabrać również w apteczce podróżnej na wakacje z dzieckiem, najlepiej w ochronnym etui. Nie powinien przez wiele godzin leżeć w rozgrzanym ani mocno wychłodzonym samochodzie. Gdy wynik wyraźnie nie pasuje do samopoczucia, pomiar można powtórzyć po ustabilizowaniu warunków, tym samym urządzeniem i w tym samym miejscu. Jeżeli stan dziecka lub dorosłego szybko się pogarsza, pojawiają się trudności z oddychaniem, zaburzenia świadomości albo inne niepokojące objawy, nie należy odkładać kontaktu z pomocą medyczną tylko dlatego, że termometr nie wskazuje wysokiej temperatury.
Materiał ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady medycznej, diagnozy ani indywidualnego zalecenia. W przypadku niepokojących objawów, szczególnie u niemowlęcia lub małego dziecka, należy skontaktować się z lekarzem lub innym uprawnionym pracownikiem ochrony zdrowia.
