Jedynie 9% Polaków w wieku 18–34 lat odczuwa silny stres związany z finansami. W Niemczech młodych osób przejmujących się pieniędzmi jest ponad dwa razy więcej, a w USA – trzy razy więcej. Jak mówią eksperci Raisin, różnice te wcale nie wynikają z lepszej sytuacji finansowej.
– Młodzi Polacy nie mają mniej wyzwań finansowych, ale inaczej na nie reagują – komentuje Michał Piątek, dyrektor generalny Raisin w Polsce. – W Polsce częściej widoczne jest podejście oparte na bieżącym zarządzaniu budżetem oraz większa akceptacja dla przejściowej niestabilności finansowej. W bardziej rozwiniętych gospodarkach większą rolę odgrywają oczekiwania wobec poziomu życia i presja porównawcza. To może zwiększać odczuwane napięcie nawet przy relatywnie stabilnej sytuacji finansowej i dobrych zarobkach.
Pokolenie Z spokojniejsze niż starsi. Taki układ pojawia się tylko w Polsce
Ten wzorzec widać także wewnątrz kraju. Polska jest jedynym z badanych rynków, w którym najmłodsza grupa odczuwa najmniejsze obciążenie tematem finansów osobistych. Wśród osób w wieku 18–34 lat 39,8% deklaruje jakiekolwiek napięcie związane z pieniędzmi. W grupie wiekowej 35–49 lat odsetek ten wynosi 46,1%, a wśród osób w wieku 50–69 – 44,2%.
W większości analizowanych państw ta zależność jest odwrotna. W USA, Austrii czy Holandii to właśnie osoby z pokolenia Z i milenialsów deklarują najwyższy poziom stresu. Najbardziej wyrazistym przykładem jest jednak Francja. Tam aż 66,3% osób w wieku 18–34 lat deklaruje obciążenie psychiczne związane z pieniędzmi.
Młodzi częściej kontrolują niż panikują
Za niższym poziomem napięcia u młodych Polaków stoi coś jeszcze – poczucie kontroli nad pieniędzmi.
W grupie 18–34 lat 46% badanych deklaruje duże lub pełne poczucie wpływu na własne finanse. To plasuje Polskę w ścisłej czołówce badanych krajów. Nieco lepiej pod tym kątem wypadają tylko Holendrzy (49,5%), Hiszpanie (48,7%) i Niemcy (47,1%).
Jednocześnie tylko 15% młodych Polaków wskazuje na niski poziom lub całkowity brak kontroli nad domowym budżetem. Rzadziej do finansowego chaosu przyznają się jedynie Holendrzy (14%) i Hiszpanie (14,2%).
Według ekspertów te dane układają się w spójny obraz. Tam, gdzie rośnie poczucie kontroli, spada poziom napięcia związanego z pieniędzmi. Wśród młodych Polaków oba te elementy występują jednocześnie.
– Jednym z czynników, które mogą to tłumaczyć, jest łatwy dostęp do narzędzi finansowych. Polska należy do najbardziej rozwiniętych rynków bankowości elektronicznej, a rozwiązania cyfrowe upowszechniły się tu wcześniej niż w wielu krajach objętych badaniem. Blisko 20 mln Polaków korzysta z systemu BLIK, a liczba użytkowników bankowości mobilnej cały czas rośnie. Ten stały i bezpośredni dostęp do finansów – w tym wydatków i stanu konta – wzmacnia poczucie kontroli nad pieniędzmi – zauważa Michał Piątek z Raisin.
Podobny mechanizm widać w całej populacji. 48,9% Polaków deklaruje duże lub pełne poczucie kontroli nad finansami, co jest jednym z wyższych wyników w badaniu. Dla porównania, w Wielkiej Brytanii ten odsetek wynosi zaledwie 28,6%.
Spokojniejszy konsument to trudniejszy rynek
Obraz „ogarniętych finansowo” młodych Polaków ma wyraźne potwierdzenie w danych. Pokazuje to Financial Confidence Score – wskaźnik oparty m.in. na ocenie planowania finansowego, realizacji celów i wpływu na codzienne wydatki. W grupie wiekowej 18–34 lata Polska osiąga najwyższy wynik (50,39%), wyraźnie wyższy niż w starszych grupach.
Jak zauważają eksperci, taki wynik wskazuje na duże poczucie sprawczości w obszarze finansów oraz niższą skłonność do zarządzania nimi impulsywnie.
– Poczucie kontroli nad finansami zmienia sposób reagowania na pieniądze – mówi Michał Piątek. – Tam, gdzie ono rośnie, maleje skłonność do działania pod wpływem paniki. Konsumenci częściej podejmują bardziej racjonalne, a nie emocjonalne decyzje dotyczące oszczędzania czy inwestycji. Taki rynek jest mniej podatny na impulsy i bardziej nastawiony na porównywanie ofert, gdzie wygrywają rozwiązania czytelne, konkurencyjne i łatwe do zestawienia z innymi.
Finansowy spokój widać w całej populacji
Wynik najmłodszej grupy Polaków nie jest odosobnioną anomalią. W całej populacji 43,3% badanych deklaruje bardzo silne lub dość wyraźne napięcie związane z finansami. To drugi najniższy wynik w badaniu, zaraz po Holandii (30,1%).
Tylko 13,3% wszystkich badanych w Polsce deklaruje bardzo silny niepokój finansowy. W USA odsetek takich osób przekracza jedną czwartą całego społeczeństwa. To oznacza zupełnie inny sposób podejmowania decyzji związanych z pieniędzmi.
Badanie Raisin Confidence Index zostało przeprowadzone w 2026 roku na próbie 11403 osób z Niemiec, Wielkiej Brytanii, Włoch, Hiszpanii, Holandii, Francji, Austrii, Irlandii, Finlandii, USA i Polski w wieku od 18 do 69 lat.
