Opole – trzy goryle w grupie kawalerskiej
Goryle pojawiły się w Zoo Opole w 2005 roku. Obecnie grupę tworzą trzy samce: Ashmar, Bongo i Kimbali. Bongo i Kimbali przyjechali do Opola w 2018 roku i po okresie stopniowego zapoznawania dołączyli do mieszkającego już tutaj Ashmara.
Taki skład może zaskakiwać osoby kojarzące goryle wyłącznie z grupami rodzinnymi. Wiele grup rozrodczych tworzy dojrzały samiec, kilka samic i ich potomstwo, dlatego część młodych samców po osiągnięciu odpowiedniego wieku funkcjonuje poza takimi grupami. W ogrodach zoologicznych utrzymywane są więc również grupy kawalerskie. Latem goryle należą do zwierząt, przy których można zaplanować wizytę na konkretną godzinę. Od 1 maja do 30 września Zoo Opole przewiduje pokazowe karmienia o godz. 12.30 i 15.30. Harmonogram może się zmieniać, dlatego przed wyjazdem najlepiej sprawdzić bieżące informacje ogrodu.
Wizyta w Opolu nie musi oczywiście ograniczać się do pawilonu goryli. W zoo zobaczymy również m.in. żyrafy, lwy, gepardy, jaguary, hipopotamy karłowate i uchatki. Jeśli wyprawy do ogrodów zoologicznych mają stać się częścią rodzinnych podróży, inspiracją mogą być także największe zoo w Europie i ich rozbudowane ekspozycje.
Warszawa – Azizi, N’Hasa i N’Iralé
Zupełnie inna grupa mieszka w Warszawskim ZOO. Jej centralną postacią jest Azizi, któremu od maja 2025 roku towarzyszą dwie samice – N’Hasa i N’Iralé. Ich przyjazd rozpoczął nowy etap w historii warszawskiej hodowli, ponieważ wcześniej przez lata funkcjonowała tu grupa samców.
Przenoszenie zwierząt między ogrodami zoologicznymi nie jest przypadkowe. W przypadku goryli decyzje dotyczące składu grup są powiązane z europejskim programem hodowlanym. Wcześniej Warszawę opuścili m.in. Bwana i Viking, a miejsce przy Azizim zajęły samice. Na przełomie lipca i sierpnia 2026 roku goryle były przez krótki czas niedostępne dla publiczności z powodu problemów technicznych w ich części pawilonu podczas upałów. W połowie sierpnia wróciły na wybiegi ekspozycyjne i ponownie można je oglądać.
Ta sytuacja pokazuje, dlaczego przy wyprawie organizowanej specjalnie dla jednego gatunku najlepiej sprawdzić komunikaty zoo bezpośrednio przed wyjazdem. Zwierzęta mogą czasowo pozostawać na zapleczu, a poszczególne pawilony bywają zamykane z powodów technicznych, weterynaryjnych albo organizacyjnych.
Goryl nizinny zachodni – ten podgatunek zobaczymy w Polsce
W obu polskich ogrodach żyją goryle nizinne zachodnie (Gorilla gorilla gorilla). W naturze występują w równikowych lasach zachodniej i środkowej Afryki. To największy liczebnie i najszerzej rozpowszechniony podgatunek goryla, ale mimo tego jego sytuacja w środowisku naturalnym pozostaje bardzo poważna – ma status krytycznie zagrożonego.
Dorosły samiec jest wyraźnie większy od samicy i z wiekiem zyskuje charakterystyczne srebrzyste owłosienie na grzbiecie. Stąd określenie „silverback”, czyli srebrnogrzbiety samiec. To zwykle najbardziej charakterystyczny osobnik w grupie rozrodczej. Choć popkultura często pokazuje goryle jako agresywne olbrzymy, ich codzienne funkcjonowanie wygląda znacznie spokojniej. Dużo czasu spędzają na zdobywaniu i spożywaniu pokarmu, odpoczynku oraz kontaktach społecznych. Obserwacja takich zwyczajnych zachowań potrafi powiedzieć o nich więcej niż oczekiwanie na efektowną reakcję przy szybie.
Goryle nie są jedynymi zwierzętami, dla których budowane są rozbudowane ekspozycje pozwalające obserwować je z różnych perspektyw. Podobną rolę pełnią duże ekspozycje wodne, opisane w naszym zestawieniu akwariów i oceanariów w Polsce.
Dlaczego goryle przeprowadzają się między ogrodami?
Goryle nizinne zachodnie objęte są europejskim programem EEP. Jego zadaniem jest zarządzanie populacją utrzymywaną w zrzeszonych ogrodach tak, aby zachować jej odpowiednią strukturę demograficzną i możliwie dużą różnorodność genetyczną. Dlatego zwierzę, które przez lata mieszkało w jednym mieście, może zostać przeniesione do ogrodu w innym kraju. Młody samiec może trafić do grupy kawalerskiej, a później – jeśli otrzyma taką rekomendację – do grupy rozrodczej. W ten sposób należy patrzeć zarówno na zmiany zachodzące w warszawskim stadzie, jak i wcześniejsze przeprowadzki goryli w Opolu.
Według danych europejskiego programu hodowlanego z września 2025 roku populacja objęta EEP liczyła 409 goryli nizinnych zachodnich przebywających w 67 instytucjach. Program obejmuje również działania edukacyjne, badania oraz projekty wspierające ochronę dzikich populacji.
Jak obserwować goryle z dzieckiem?
Goryl może siedzieć daleko od szyby, odpoczywać albo przez dłuższy czas zajmować się jedzeniem. Nie oznacza to, że wizyta się nie udała. Często ciekawsze jest spokojne obserwowanie sposobu poruszania się zwierzęcia, chwytania pokarmu czy relacji między poszczególnymi członkami grupy. Przed wizytą dobrze ustalić z dzieckiem kilka prostych zasad: nie stukamy w szyby, nie krzyczymy w stronę zwierząt i nie próbujemy za wszelką cenę zwrócić na siebie ich uwagi. Podobne podejście przydaje się również podczas pierwszej wizyty w mini zoo z dzieckiem, choć charakter kontaktu ze zwierzętami jest tam zupełnie inny.
Jeśli celem rodzinnej podróży są właśnie goryle, wybór w Polsce jest konkretny: Zoo Opole oraz Warszawskie ZOO. W Opolu można obserwować grupę trzech samców, w Warszawie – Aziziego wraz z N’Hasą i N’Iralé. Przed wyjazdem pozostaje sprawdzić aktualną dostępność pawilonu i wybiegów, bo nawet stały mieszkaniec zoo nie zawsze musi być danego dnia widoczny dla publiczności.
