Latem łatwiej o kontakt z zagrożeniem
Wakacyjne wyjazdy, grille i częstsze jedzenie poza domem sprawiają, że bezpieczeństwo żywności nabiera latem szczególnego znaczenia. Choć zagrożenie nie jest wyłącznie sezonowe, właśnie w tym okresie częściej dochodzi do sytuacji zwiększających ryzyko zakażeń i zatruć pokarmowych. Najczęściej odpowiadają za nie bakterie z rodzaju Salmonella, Campylobacter i gronkowce oraz wirusy, m.in. norowirusy i wirus zapalenia wątroby typu A.
Eksperci Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) zwracają uwagę, że pierwsze symptomy nie zawsze pojawiają się od razu. W zależności od rodzaju patogenu mogą wystąpić od kilku godzin do nawet siedmiu dni po spożyciu skażonej żywności lub wody. W przypadku wirusowego zapalenia wątroby typu A okres ten może wydłużyć się nawet do kilku tygodni.
Jak rozpoznać zatrucie lub zakażenie pokarmowe?
Do najczęstszych objawów należą ból brzucha, brak apetytu, biegunka, nudności, wymioty, gorączka oraz ogólne osłabienie organizmu. Choć u wielu osób zakażenie kończy się kilkudniowym dyskomfortem, niektóre grupy są szczególnie narażone na cięższy przebieg choroby.
Szczególnie ostrożne powinny być dzieci, kobiety w ciąży, osoby starsze oraz osoby cierpiące na choroby przewlekłe. W ich przypadku może dojść do szybszego odwodnienia i powikłań wymagających pomocy medycznej.
Zakażenie nie zawsze wiąże się ze spożytą żywnością. Do kontaktu z chorobotwórczymi drobnoustrojami może dojść również przez skażoną wodę, kontakt z osobą chorą lub zanieczyszczonymi przedmiotami codziennego użytku.
Zasady bezpiecznego obchodzenia się z żywnością
Eksperci Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) podkreślają, że wiele zagrożeń można ograniczyć dzięki kilku prostym nawykom.
Czystość rąk i blatów
Przed kontaktem z żywnością oraz podczas jej przygotowywania należy dokładnie myć ręce przez co najmniej 30 sekund. To prosty sposób na ograniczenie ryzyka przenoszenia drobnoustrojów. Warto również dbać o czystość blatów, naczyń i sprzętów kuchennych oraz odpowiednio zabezpieczać żywność przed owadami i zwierzętami domowymi.
Dokładne mycie warzyw i owoców
Owoce i warzywa przeznaczone do spożycia na surowo należy myć pod bieżącą wodą, nawet jeśli planujemy je obrać. Szczególną uwagę warto zwrócić na owoce leśne, które mogą być zanieczyszczone jajami pasożytów wywołujących bąblowicę. Dokładne mycie pomaga ograniczyć ryzyko zakażenia.
Właściwe przygotowywanie żywności
Na surowym mięsie, owocach morza czy jajach mogą znajdować się niebezpieczne mikroorganizmy. Aby uniknąć tzw. zakażeń krzyżowych, warto korzystać z oddzielnych desek, noży i pojemników przeznaczonych do produktów surowych oraz gotowych potraw. Nie zaleca się również mycia surowego mięsa, które będzie później poddane obróbce termicznej.
Odpowiednia obróbka termiczna
Dokładna obróbka termiczna to jeden z najskuteczniejszych sposobów ograniczania ryzyka zakażeń. Temperatura wewnątrz przygotowywanych potraw powinna osiągnąć co najmniej 70°C. Szczególną uwagę należy zwrócić na mięso – zarówno w kawałkach, jak i mielone – które powinno być pieczone lub smażone do momentu, aż wypływające z niego soki przestaną mieć różowy kolor. Eksperci przypominają również, aby podgrzewane zupy i sosy doprowadzać do wrzenia.
Przechowywanie produktów spożywczych
Ugotowane potrawy nie powinny pozostawać w temperaturze pokojowej dłużej niż dwie godziny. Produkty łatwo psujące się warto przechowywać w lodówce w temperaturze poniżej 5°C, natomiast gorące dania utrzymywać powyżej 60°C aż do momentu podania.
Bezpieczeństwo zaczyna się już podczas zakupów
O bezpieczeństwo żywności warto zadbać jeszcze przed przygotowaniem posiłku – już podczas zakupów. Nie kupujmy produktów w nadmiernych ilościach, których nie jesteśmy w stanie właściwie przechować i zużyć, ani tych przechowywanych w niewłaściwych warunkach lub sprzedawanych w przypadkowych miejscach. Eksperci zalecają również wybieranie produktów poddanych odpowiedniej obróbce, takich jak mleko pasteryzowane.
Warto także zwracać uwagę na stan opakowań, terminy przydatności do spożycia, sposób przechowywania produktów w sklepie oraz kolejność robienia zakupów.
Podczas upałów pomocne mogą być torby izolacyjne lub chłodzące, najlepiej z wkładami chłodzącymi. Pozwalają one utrzymać odpowiednie warunki przechowywania żywności aż do powrotu do domu.
Mrożone nie zawsze znaczy bezpieczne
Mrożenie wydłuża trwałość produktów i pomaga ograniczać marnowanie żywności, ale nie zwalnia z przestrzegania podstawowych zasad bezpieczeństwa.
Produkty przeznaczone do zamrożenia powinny trafić do zamrażarki przed upływem terminu przydatności do spożycia. Temperatura w zamrażarce powinna wynosić co najmniej -18°C. W zależności od rodzaju żywności okres przechowywania może wynosić od miesiąca do nawet roku.
Surowe mięso i ryby najlepiej przechowywać w innych szufladach niż owoce i warzywa. Warto również korzystać z przeznaczonych do tego pojemników lub woreczków oraz oznaczać datę zamrożenia.
Produktów nie należy ponownie zamrażać. Nie zaleca się także rozmrażania żywności w temperaturze pokojowej, ponieważ stwarza to warunki sprzyjające namnażaniu się bakterii.
To już szósta edycja kampanii Safe2Eat
Tegoroczna edycja kampanii Safe2Eat obejmuje 23 kraje w Europie i poza nią. Z roku na rok inicjatywa dociera do coraz większej liczby konsumentów, również w Polsce.
– Konsumenci każdego dnia podejmują decyzje dotyczące żywności i mają prawo czuć się bezpiecznie, dysponując rzetelnymi informacjami. Kampania przekłada złożoną wiedzę naukową na praktyczne wskazówki dotyczące postępowania z żywnością i jej przygotowywania – komentuje Nikolaus Kriz, dyrektor wykonawczy EFSA.
EFSA odpowiada za ocenę ryzyka związanego z bezpieczeństwem żywności w Unii Europejskiej. Współpracując z ekspertami i instytucjami z całej Europy, dostarcza wiedzy naukowej wykorzystywanej przy ochronie zdrowia oraz reagowaniu na zagrożenia związane z żywnością.
Więcej informacji na temat kampanii można znaleźć na stronie: https://www.efsa.europa.eu/pl/safe2eat
